Pınar
06-04-2010, 15:58:28
a) Repo-Ters Repo Pazarı’nda bir işlem gerçekleştikten ve taraflara bildirildikten sonra;
Takas ve saklama işlemleri Takasbank A.Ş. tarafından gerçekleştirilmektedir. İşleme ilişkin
bütün kayıtlar Borsa bünyesinde tutulmakta, Sermaye Piyasası Kurulu’nun 31.07.1992
tarih ve 21301 sayılı Resmi Gazete’nin mükerrer sayısında yayınlanan Seri:V, No:7
“Menkul Kıymetlerin Geri Alma veya Satma Taahhüdü ile Alım Satımı Hakkında Tebliğ”
hükümleri uyarınca taraflara teyit formu gönderilmemektedir. Ayrıca, alıcı (ters repo
yapan) üye adına, Takasbank sisteminde yapılan işlem karşılığı alacak kaydı
oluşturulmaktadır.
b) Takas yükümlülüklerinin yerine getirilmesinde
1) Emri teklifte yer alan (ters repo yapan) üye:
- V1'de işlem tutarı kadar ödeme yapar.
- V2'de, karşı üyenin ödediği, stopaj kesintisi sonrasındaki faizi de içeren tutar
otomatik olarak bu üyenin hesabına geçilir.
2) Emri talepte yer alan (repo yapan) üye:
- V1'de yapılan işlem karşılığı teslim edeceği menkul kıymetin tanımını ve teslim
edeceği nominal tutarı belirlenen süre sonuna kadar Borsa’ya bildirmekle
yükümlüdür. Öte yandan, söz konusu menkul kıymetin cari piyasa fiyatı Borsamız
Tahvil ve Bono Piyasası Müdürlüğü tarafından "Menkul Kıymetlerin Değerlemesine
Esas Olan Cari Oran/Fiyatların Belirlenmesi" bölümünde yer alan yöntemle tespit
edilmekte ve bu fiyata göre değerleme yapılarak, sözkonusu menkul kıymetten
teslim edilmesi gereken nominal tutar belirlenmektedir. (Takas yükümlülüğünün
yerine getirilmesinde kullanılabilecek bütün bono ve tahvillerin değerlemesine esas
olacak günlük fiyatlar her gün piyasa açılmadan önce üyelerimize duyurulmakta ve
veri dağıtım firmalarının ilgili sayfalarında ilan edilmektedir). Bu tutar, işlem tutarı
ve faiz farkını karşılayacak şekilde hesaplanmaktadır.
Borsa tarafından belirlenen nominal tutar ile üyenin teslim etmek istediği nominal tutar
arasında % 3'e eşit veya daha düşük fark varsa söz konusu fark kadar işlem limiti karşılığı
bloke edilmek koşuluyla teslim edilmek istenen nominal tutar kabul edilmektedir. Aksi
takdirde nominal tutarın artırılması istenmektedir. Bu yöntemle, üyelerin kendi
kayıtlarındaki fiyatlara göre kar/zarar doğmaksızın repo işlemi yapmaları mümkün hale
gelmektedir.
Üye, bu tutarı V1'de takas merkezine teslim eder. Bu kıymetler Takasbank A.Ş.’nde bloke
edilerek, emri teklifte yer alan üye adına bitiş valörüne kadar tutulur. Menkul kıymet
yükümlülüğü, işlem tutarıyla orantılı olarak en çok 5 farklı menkul kıymetle yerine
getirilebilir.
- V1'de karşı üyenin işlem tutarı kadar yaptığı ödeme bu üyenin hesabına geçilir.
- V2'de stopaj kesintisi uygulandıktan sonra kalan tutar ve faiz kadar ödeme yapar.
Bir başka ifadeyle stopaj kesintisi vade sonunda repo yapan üye tarafından yapılır.
- V2'de, V1'de işlem karşılığı teminat olarak verdiği menkul kıymetler, ödemeyi
yapmasını takiben takas prensipleri çerçevesinde kendi hesabına aktarılır.
c) Takas yükümlülüğü hazine bonoları, devlet tahvilleri, TCMB likidite senetleri ve Toptan
Eşya Fiyatlarına Endeksli Gelir Ortaklığı Senetleriyle yerine getirilebilmektedir. Takas için
teslim edilecek menkul kıymetlerin itfa ve kupon ödeme tarihlerinin işlemin bitiş
valöründen sonra gelmesi şarttır. Ancak, menkul kıymetlerin kupon ödeme tarihleri işlemin
başlangıç valörüne eşit olabilir.
d) İşlemin vadesi içerisinde menkul kıymetlerin faiz oranlarındaki değişme nedeniyle
oluşabilecek değer düşüklüğüne karşı ters repo yapan üyeyi korumak amacıyla, işlemin
vadesi süresince bloke saklamadaki menkul kıymetler, Borsa tarafından Günlük Değerleme
ve Blokaj Tespitine ilişkin "Menkul Kıymetlerin Değerlemesine Esas Olan Cari
Oran/Fiyatların Belirlenmesi"de açıklanan yöntemle belirlenen fiyatlar kullanılarak her gün yeniden değerlemeye tabi tutulmakta ve repo yapan üyenin getirdiği menkul kıymetlerin
değeri ile o üyenin anapara ve faiz yükümlülüklerinin toplamı arasında oluşacak aleyhte
fark üyenin teminatına blokaj konularak karşılanmaktadır. Buna ilaveten, piyasa koşulları
gerektirdiği hallerde Borsa ilave teminat da (margin call) isteyebilmektedir.
Repo değer düşüş karşılığı olarak istenen ilave teminat yükümlülüğünün geç yerine
getirilmesi veya yerine getirilmemesi durumunda ilgili genelgenin Tahvil ve Bono Piyasası
Temerrüt ve Disiplin Esasları’na ilişkin 1’inci veya 4’üncü maddelerinde yeralan hükümler
uygulanır.
e) Repo-Ters Repo Pazarı’nda yapılan her işleme ait menkul kıymet yükümlülüğü en fazla
5 farklı vadeli menkul kıymetle yerine getirilebilir.
Örnek
V1 V2 Day Code Size Bid Ask Size Last Size
03 JAN 04 JAN 1 S 45.000 20 21 25.000 21 30.000
03 JAN 10 JAN 7 S 20.000 23 23,1 20.000 23 27.000
03 JAN 05 JAN 2 S 30.000 22 22 45.000
1. Yukarıdaki örnekte ikinci sırasındaki 7 günlük %23 oranlı 20.000 TL tutarlı emirler
karşılaşmış ve işlem gerçekleşmiştir. Bu durumda, üyelerin yükümlülükleri şu şekilde
olacaktır::
a) Emri teklifte yer alan üye :
- V1'de (03.01.2005) 20.000 TL tutarında ödeme yapacaktır.
- V2'de (10.01.2005) aşağıdaki formüle göre hesaplanmış,
7
D = 20.000 * ( 1 + (0,23 * 7/365 * 0,78))
365
D = 20.068,81 TL
(formülde 0,78=1-stopaj)
stopaj=% 22
kendisine karşı üye tarafından ödenecektir.
b) Emri talepte yer alan üye :
- V1'de (03.01.2005), TRT240805T17 tanımlı 26.000 TL nominal tutarda menkul
kıymeti Takasbank A.Ş.’ne teslim edecektir. Aynı gün, karşı üyenin yatırdığı 20.000
TL bu üyenin hesabına aktarılacaktır.
- V2'de (10.01.2005), 20.068,81 TL tutarında ödeme yapacaktır. Bunun karşılığında,
Takasbank A.Ş.'nde tutulan TRT240805T17 tanımlı ve 26.000 TL nominal tutardaki
menkul kıymetler kendisine iade edilecektir.
Takas ve saklama işlemleri Takasbank A.Ş. tarafından gerçekleştirilmektedir. İşleme ilişkin
bütün kayıtlar Borsa bünyesinde tutulmakta, Sermaye Piyasası Kurulu’nun 31.07.1992
tarih ve 21301 sayılı Resmi Gazete’nin mükerrer sayısında yayınlanan Seri:V, No:7
“Menkul Kıymetlerin Geri Alma veya Satma Taahhüdü ile Alım Satımı Hakkında Tebliğ”
hükümleri uyarınca taraflara teyit formu gönderilmemektedir. Ayrıca, alıcı (ters repo
yapan) üye adına, Takasbank sisteminde yapılan işlem karşılığı alacak kaydı
oluşturulmaktadır.
b) Takas yükümlülüklerinin yerine getirilmesinde
1) Emri teklifte yer alan (ters repo yapan) üye:
- V1'de işlem tutarı kadar ödeme yapar.
- V2'de, karşı üyenin ödediği, stopaj kesintisi sonrasındaki faizi de içeren tutar
otomatik olarak bu üyenin hesabına geçilir.
2) Emri talepte yer alan (repo yapan) üye:
- V1'de yapılan işlem karşılığı teslim edeceği menkul kıymetin tanımını ve teslim
edeceği nominal tutarı belirlenen süre sonuna kadar Borsa’ya bildirmekle
yükümlüdür. Öte yandan, söz konusu menkul kıymetin cari piyasa fiyatı Borsamız
Tahvil ve Bono Piyasası Müdürlüğü tarafından "Menkul Kıymetlerin Değerlemesine
Esas Olan Cari Oran/Fiyatların Belirlenmesi" bölümünde yer alan yöntemle tespit
edilmekte ve bu fiyata göre değerleme yapılarak, sözkonusu menkul kıymetten
teslim edilmesi gereken nominal tutar belirlenmektedir. (Takas yükümlülüğünün
yerine getirilmesinde kullanılabilecek bütün bono ve tahvillerin değerlemesine esas
olacak günlük fiyatlar her gün piyasa açılmadan önce üyelerimize duyurulmakta ve
veri dağıtım firmalarının ilgili sayfalarında ilan edilmektedir). Bu tutar, işlem tutarı
ve faiz farkını karşılayacak şekilde hesaplanmaktadır.
Borsa tarafından belirlenen nominal tutar ile üyenin teslim etmek istediği nominal tutar
arasında % 3'e eşit veya daha düşük fark varsa söz konusu fark kadar işlem limiti karşılığı
bloke edilmek koşuluyla teslim edilmek istenen nominal tutar kabul edilmektedir. Aksi
takdirde nominal tutarın artırılması istenmektedir. Bu yöntemle, üyelerin kendi
kayıtlarındaki fiyatlara göre kar/zarar doğmaksızın repo işlemi yapmaları mümkün hale
gelmektedir.
Üye, bu tutarı V1'de takas merkezine teslim eder. Bu kıymetler Takasbank A.Ş.’nde bloke
edilerek, emri teklifte yer alan üye adına bitiş valörüne kadar tutulur. Menkul kıymet
yükümlülüğü, işlem tutarıyla orantılı olarak en çok 5 farklı menkul kıymetle yerine
getirilebilir.
- V1'de karşı üyenin işlem tutarı kadar yaptığı ödeme bu üyenin hesabına geçilir.
- V2'de stopaj kesintisi uygulandıktan sonra kalan tutar ve faiz kadar ödeme yapar.
Bir başka ifadeyle stopaj kesintisi vade sonunda repo yapan üye tarafından yapılır.
- V2'de, V1'de işlem karşılığı teminat olarak verdiği menkul kıymetler, ödemeyi
yapmasını takiben takas prensipleri çerçevesinde kendi hesabına aktarılır.
c) Takas yükümlülüğü hazine bonoları, devlet tahvilleri, TCMB likidite senetleri ve Toptan
Eşya Fiyatlarına Endeksli Gelir Ortaklığı Senetleriyle yerine getirilebilmektedir. Takas için
teslim edilecek menkul kıymetlerin itfa ve kupon ödeme tarihlerinin işlemin bitiş
valöründen sonra gelmesi şarttır. Ancak, menkul kıymetlerin kupon ödeme tarihleri işlemin
başlangıç valörüne eşit olabilir.
d) İşlemin vadesi içerisinde menkul kıymetlerin faiz oranlarındaki değişme nedeniyle
oluşabilecek değer düşüklüğüne karşı ters repo yapan üyeyi korumak amacıyla, işlemin
vadesi süresince bloke saklamadaki menkul kıymetler, Borsa tarafından Günlük Değerleme
ve Blokaj Tespitine ilişkin "Menkul Kıymetlerin Değerlemesine Esas Olan Cari
Oran/Fiyatların Belirlenmesi"de açıklanan yöntemle belirlenen fiyatlar kullanılarak her gün yeniden değerlemeye tabi tutulmakta ve repo yapan üyenin getirdiği menkul kıymetlerin
değeri ile o üyenin anapara ve faiz yükümlülüklerinin toplamı arasında oluşacak aleyhte
fark üyenin teminatına blokaj konularak karşılanmaktadır. Buna ilaveten, piyasa koşulları
gerektirdiği hallerde Borsa ilave teminat da (margin call) isteyebilmektedir.
Repo değer düşüş karşılığı olarak istenen ilave teminat yükümlülüğünün geç yerine
getirilmesi veya yerine getirilmemesi durumunda ilgili genelgenin Tahvil ve Bono Piyasası
Temerrüt ve Disiplin Esasları’na ilişkin 1’inci veya 4’üncü maddelerinde yeralan hükümler
uygulanır.
e) Repo-Ters Repo Pazarı’nda yapılan her işleme ait menkul kıymet yükümlülüğü en fazla
5 farklı vadeli menkul kıymetle yerine getirilebilir.
Örnek
V1 V2 Day Code Size Bid Ask Size Last Size
03 JAN 04 JAN 1 S 45.000 20 21 25.000 21 30.000
03 JAN 10 JAN 7 S 20.000 23 23,1 20.000 23 27.000
03 JAN 05 JAN 2 S 30.000 22 22 45.000
1. Yukarıdaki örnekte ikinci sırasındaki 7 günlük %23 oranlı 20.000 TL tutarlı emirler
karşılaşmış ve işlem gerçekleşmiştir. Bu durumda, üyelerin yükümlülükleri şu şekilde
olacaktır::
a) Emri teklifte yer alan üye :
- V1'de (03.01.2005) 20.000 TL tutarında ödeme yapacaktır.
- V2'de (10.01.2005) aşağıdaki formüle göre hesaplanmış,
7
D = 20.000 * ( 1 + (0,23 * 7/365 * 0,78))
365
D = 20.068,81 TL
(formülde 0,78=1-stopaj)
stopaj=% 22
kendisine karşı üye tarafından ödenecektir.
b) Emri talepte yer alan üye :
- V1'de (03.01.2005), TRT240805T17 tanımlı 26.000 TL nominal tutarda menkul
kıymeti Takasbank A.Ş.’ne teslim edecektir. Aynı gün, karşı üyenin yatırdığı 20.000
TL bu üyenin hesabına aktarılacaktır.
- V2'de (10.01.2005), 20.068,81 TL tutarında ödeme yapacaktır. Bunun karşılığında,
Takasbank A.Ş.'nde tutulan TRT240805T17 tanımlı ve 26.000 TL nominal tutardaki
menkul kıymetler kendisine iade edilecektir.