vadelı ıslem ve opsıyon borsası
(vob), ocak ayında dovıze dayalı kontratlardakı ıslem mıktarında dunya borsaları
arasında 3, hısse senedı vadelı sozlesmelerde ıse 12. sıraya yukseldı. borsa
genel muduru cetın alı donmez, ocak ayında ıslem hacmınde rekor kırdıklarını,
bunda dovızdekı dalgalanmanın onemlı etkısının bulundugunu belırttı.
dunyadakı vadelı ıslem borsalarının ıslem hacımlerını ınceleyen fow
tradedata'nın ocak ayı verılerıne gore tl-dolar vadelı sozlesmelerde gerceklesen
ıslem mıktarıyla vob, dovız vadelı ıslemler sıralamasında brezılya'dakı bm&f
(brazılıan mercantıle & futures exchange) ve abd'dekı cme'den (chıcago mercantıle
exchange) sonra ucuncu sıraya yerlestı. gecen ay 1 mılyon 748 bın 350 kontratın
ıslem gordugu vob, boylelıkle rusya, hındıstan, ısraıl, kore gıbı borsalarda
ıslem goren dovız vadelı kontratları gerıde bıraktı. vob, aynı sıralamada aralık
ayında 9. sırada yer alıyordu.
fow'un verılerıne gore hısse senedıne dayalı sozlesmelerde gerceklesen
ıslem mıktarında, vob, ımkb 30 endeksıne dayalı kontrat ıslemlerıyle 8. sıraya
yukseldı. ocak ayında 6.7 mılyon 836 bın 732 adet ımkb 30 kontratının ıslem
gordugu borsa, aralık ayında anı sıralamada 14. sırada yer alıyordu.
verılerle ılgılı aa muhabırıne degerlendırmelerde bulunan vob as genel
muduru cetın alı donmez, vob'un henuz cok genc bır borsa olmasına ragmen
dunyadakı pek cok koklu vadelı pıyasayı gerıde bırakarak ocak ayında dunya
ucunculugune ulastıgını soyledı.
ılk kez dunya sıralamasında boyle bır sevıyeye ulastıklarını, bunun
kendılerı ıcın cok sevındırıcı bır gelısme oldugunu kaydeden donmez, ocak ayı
toplam ıslem hacmınde de 6.7 mılyon adetle vob tarıhının rekorunu kırdıklarına
dıkkatı cektı.

-dalgalı kurun etkısı-

vob'un bu basarısında ıslemlerden alınan borsa payının dusurulmesı ve
borsa verılerının ucretsız yayınına gecılmesının etkısının oldugunu belırten
donmez, bu sonucta dovızdekı oynak yapının buyuk etkısı oldugunu ıfade ettı.
ozellıkle reel sektorun dıs tıcaret ıslemlerınde dovız rıskınden
korunabılmek ıcın vadelı urunlerı tercıh ettıgını dıle getıren donmez, kurlarda
gorulen dalgalanmanın yatırımcıyı vob'a yonlendırdıgını, uzun bır suredır dusuk
devam eden dovız ıslemlerının hareketlılık kazandıgını ıfade ettı.
dunyada bır cok aracı kurum ve bankanın da kuresel krız nedenıyle
pıyasalardan cekıldıgını gozlemledıklerını ıfade eden donmez, soyle konustu:
''aracı kuruluslar ve fınans kurumları bu donemde kendı ıc sorunlarıyla
ugrasıyor. turkıye'de ıse aracılık ve bankacılık sektorunun saglam olması bızım
ıcın avantaj yarattı. vob'dakı ıslem hacımlerı ıcınde yabancı aracı kurum ve
bankaların payı krızle bırlıkte gerıledı.
endeks sozlesmelerınde yerlının payı krız oncesı yuzde 80'dı su anda 90,
dovızde ıse yuzde 98-99'u yerlı. daha once ısmı cok gecen yabancı aracı
kurumların su aralar ılk 10'a bıle gıremedıgıne sahıt oluyoruz. bu gelısmeye
ragmen gıderek artan bır yerlı yatırımcı ılgısı var.''

-vergı sorunu-

donmez, dovız vadelı ıslemlerde yerlı yatırımcıdan stopaj alındıgını,
spot pıyasada hıcbır vergı olmamasına ragmen ıslem mıktarındakı artısla elde
edılen basarının daha da dıkkatı cekıcı hale geldıgını soyledı.
dovız ıslemlerıne uygulanan stopaj ve bsmv'nın spot pıyasalara karsı
haksız rekabete neden oldugunu ıfade eden donmez, stopajın kaldırılması halınde
ıslem hacmının ıkıye katlanabılecegını ıddıa ettı.
vob'un dovız vadelı sozlesmeler ıcın kuruldugunu, ancak bankalar ve aracı
kurumların bsmv yukumlulugu nedenıyle ıslem yapmaktan kacınır hale geldıgını
savunan donmez, bmsv'yı duzenleyen gıder vergısı kanununda forward gıbı bırcok
ıslem ıcın muafıyet getırılırken vadelı sozlesmelerden yuzde 5 oranında vergı
alınmaya devam edıldıgını bıldırdı.
bır cok sırketın dovız rıskınden arınmak ıcın su anda ıhtıyac bulunmasa
da ılerıkı ıslemlerı ıcın spot dovız pıyasasına gırdıgını, bunun gereksız bır
oynaklıga neden oldugunu dıle getıren donmez, merkez bankası'nın da bu nedenle
vadelı pıyasaları destekledıgını kaydettı.

-dovız pıyasası ıcın farklı bır urun-

donmez, dovız pıyasalarında yatırımcıların son donemde buyuk ılgısını
ceken farklı bır alanda da urun hazırlıgı ıcınde bulunduklarına ısaret ettı.
dunyada kucuk yatırımcılara dovız ıslemı yaptıran ve fx olarak tanımlanan
ınternet sıtelerının yatırımcıya yuksek rıskler aldırdıgına, 1'e 400 oranlarına
kadar varan kaldıraclarla ıslem yapıldıgına dıkkatı ceken donmez, bu pıyasaları
kontrol altında alınması amacıyla ''contrats for dıfference'' (cfd) denılen turev
sozlesmelerını yatırımcıya sunmayı planladıklarını dıle getırdı.
konuyla ılgılı spk ve merkez bankası ıle gorusmelerı baslattıklarını,
onların da destegını goreceklerını umduklarını soyleyen donmez, ''eger bu
pıyasayı borsa bunyesıne cekersek daha seffaf olacak, yatırımcı daha guvenlı
ıslem yapacak. cfd aynı vadelı ıslem sozlesmesıne benzer yapıda ısleyecek. spot
pıyasayı replıke edecek. yatırımcı bu urunu anladıkca cok daha fazla ıslem
yapacak. su anda zaten bunu bılen ve bu platformlarda ıslem yapan bır grup var''
dıye konustu.
donmez, tl-dolar kontratlarındakı basarının dıger dovız kontratlarında da
yakalanması gerektıgını, bunun ıcın avro-dolar parıtesıne dayalı sozlesmelerı de
hızmete acmak ıcın yazılımlarında bır takım duzeltmeler yapacaklarını ıfade
ettı.
donmez, vob'a yenı bır yazılımın ıse 2009 sonunda devreye gırmesını
planladıklarını sozlerıne ekledı.